آخرین مطالب

فیلسوف فردی است که حب حکمت دارد/ فلسفه تفکر درباره فکر است دینی و مذهبی

فیلسوف فردی است که حب حکمت دارد/ فلسفه تفکر درباره فکر است

  بزرگنمایی:

به گزارش تبسم مهر، مراسم رونمایی از کتاب «فلسفه و ادبیات» نوشتۀ کریم مجتهدی؛ با حضور جمعی از اساتیدحوزۀ علوم‌انسانی به تاریخ 03/‏04/‏98‬ در تالار حکمت پژوهشگاه علوم انسانی برگزار شد.

کریم مجتهدی؛ (برگزیدۀ جایزۀ علامه طباطبایی) و استاد برجستۀ فلسفه دانشگاه تهران، چهره ماندگار و از مفاخر فرهنگی که در سال 1389 در جشننامه فارابی موفق به اخذ نشان طلای ابن سینا شده است، در رونمایی کتاب فلسفه و ادبیات، ضمن اشاره به نقش فلسفه در ایجاد حوزه‌های میان‌رشته‌ای، گفت: هر ادیبی می‌تواند خود را نوعی فیلسوف بداند اما هر فیلسوفی الزاماً مدعی ذوق و سبک ادبی نمی‌تواند باشد.

کریم مجتهدی؛ با اشاره به ویژگی‌های کتاب فلسفه و ادبیات، گفت: فلسفه همواره در جستجوی راهی برای برقراری ارتباط با دیگر رشته‌ها می‌باشد و می‌تواند مصداق عینی از همکاری رشته‌های مختلف با یکدیگر باشد که البته در بعضی موارد، الزاماً فلسفه در این راه موفق نمی‌شود.

وی افزود: بسیاری از ادیبان و رمان‌نویسان مطرح جهان مطالعات فلسفی داشته‌اند چراکه این مهم سبب تعمق بیشتر در شخصیت‌پردازی و روانشناسی شخصیت‌های داستانهای آنها می شده است.

مجتهدی ادامه داد: رابطه ادبیات و فلسفه از لحاظ منطقی بر حسب نسبتهای چهارگانه می‌‎تواند شکل بگیرد؛ آن دو با یکدیگر رابطه تطابق ندارند، یعنی هر آنچه در فلسفه است الزاماً در ادبیات، نیست؛ رابطه آنها از نوع تباین کامل نیز نمی‌باشد؛ به این معنی که این دو، از هم مجزا هستند و هیچ ارتباط قطعی واحد با یکدیگر ندارند. گونه سوم عموم و خصوص مطلق است؛ یعنی یکی از آنها به تمامه آن دیگری را در برمی‌گیرد و یا این رابطه از نوع عموم و خصوص من‌وجه، یعنی آن دو از هم متمایزاند، ولی در ناحیه خاصی می‌توانند با هم مطابقت کنند.

وی افزود: در نسبت عموم و خصوص من‌وجه دو دایره فرض می‌شود که در نقطه خاصی اشتراک دارند اما در نقاط بسیار دیگری از هم متمایزاند. به عبارت دیگر، مانند دو دایره‌ای که قسمتی از آنها بر هم منطبق شده که آن دو در قسمت کوچک مشترک با هم ادغام شده اند، ولی در هر صورت وجه مشترک و وجه تمایز از هم تفکیک شده اند.

وی ادامه داد: در نگاهی منصفانه می‌توان ادعا کرد که ادبیات نسبت به فلسفه عمومیت، کلیت و حتی قدمت بیشتری دارد؛ چرا که ادبیات به معنای ابتدایی حتی در بین جانداران دیگر نیز به چشم می‌خورد. مثل این تک بیت سنایی؛ «توحیدگوی او نه بنی‌آدم‌اند و بس / هر بلبلی که زمزمه بر شاخسار کرد».

مجتهدی ادامه با بیان اینکه ادبیات قدمت دارد چون ذوق قدمت دارد، تصریح کرد: ریشه‌های ادبیات را می‌توان در هر قوم و منطقه‌ای به خوبی دید اما فلسفه هرگز تا این حد عمومیت نداشته است. می‌توان گفت ادبیات نسبت به فلسفه عاملتر، گسترده‌تر و قدیمی‌تر است.

استاد برجسته فلسفه با تأکید بر اینکه فیلسوف فردی است که حب حکمت دارد، یادآور شد: ریشۀ فلسفه را می‌توان و باید در یونان جستجو کرد گرچه بسیاری اعتقاد دارند فلسفه به معنای واقعی کلمه در قرن‌های اخیر و با پیدایش تفکر انتقادی دورۀ کانت شکل گرفته است.

مجتهدی خاطرنشان کرد: فلسفه در هر صورت معقول‌ثانی است. به عبارت دیگر، فلسفه تفکر درباره فکر است و الزاماً خود فکر به فلسفه تعبیر و معنی نمی‌شود. در واقع، ذهن فیلسوف مقید است و می‌تواند فکر عمیق را تشخیص دهد اما ادبیات عمومی‌تر است و گاهی به بیان روزمره اکتفاء می‌کند. با این توضیح هر ادیبی می‌تواند خود را نوعی فیلسوف بداند اما هر فیلسوفی الزاماً ادیب و صاحب ذوق ادبی نیست.

وی با بیان اینکه فلسفه یعنی پشتکار، تلاش، خواستن و بودن، ادامه داد: در کتاب فلسفه و ادبیات تلاش شده است که مطلب با نمونه و مثال بیان شوند نه اینکه کنه مطلب گفته شود و بعد برای اثبات آن به مثال‌ها مراجعه کنیم. در واقع این کتاب، به‌صورت تجربی و با روش استقرایی نوشته شده است، یعنی رابطه فلسفه و ادبیات با آوردن نمونه‌های عینی بیان داده شده است. به عنوان مثال در این کتاب نگاه فلسفی ابن‌سینا به عنوان بزرگترین فیلسوف ایران بر اساس حکایات تمثیلی او بیان می‌شود.

وی با اشاره به اینکه در این کتاب مسیر شناخت اروپاییان از فلسفه ارسطو در نظر گرفته شده است، تأکید کرد: کتاب فلسفه و ادبیات بیان می‌کند چرا در قرون ابتدایی، مردم غربی مسیحی از یونان تنها کتاب‌های اقلیدوس را می‌خواندند و بعدها افلاطون را مورد توجه قرار دادند؛ چون ارسطو جهان را «قدیم» می‌دانست اما با استفاده از افلاطون می‌توانستندسنتهای دینی خود را بهتر اثبات کنند. در واقع نگاه افلاطون و سنت‌های نوافلاطونی تطابق بیشتری با سنت مسیحیان داشت و از ارسطو بیشتر به منطق او توجه داشتند. البته در عصر جدید بیشتر فن شعر ارسطو مورد توجه قرار گرفت و شعرا و نویسندگان غربی خاصه ایتالیاییها و فرانسویان استفاده‌های زیادی از آن کردند. این برداشت غرب از فلسفه ارسطو و افلاطون بود.

مجتهدی درپایان یادآور شد: نحوه و چگونگی شناخت ارسطو در مسیر تاریخ، تأثیرات بسیاری بر ادبیات اروپاییان داشته است.

لازم به ذکر است، در این مراسم جمعی از اساتید علوم‌انسانی مانند ژاله کهنمویی؛ زهرا مبلغ؛ فاطمه مینایی؛ زینهعرفت‌پور؛ روح‌الله کریمی؛ جان‌الله کریمی مطهر؛ محمدمنصور هاشمی و شکوه‌السادات حسینی، حضور داشتند و هر یک مطابق برنامه‌ای که برای آن جلسه آماده شده بود، در زمینه‌های تخصصی خود، مطالبی را عنوان کردند.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

آخرین اخبار

انتصاب رؤسای بنیاد مستضعفان و کمیته امداد امام خمینی(ره)

حماس در قلب حرکت فلسطین قرار دارد

خبرهای خوش برای پیشکسوتان ورزش ایران/ سه محور در دستور کار

مذاکره باشگاه استقلال با هافبک برزیلی/ کانسین چهارشنبه تست می‌دهد

تیروکمان برای المپیک حداکثر دو سهمیه می‌گیرد/ به نعمتی امیدواریم

کاهش 15 درصدی صادرات زعفران/افت قیمت‌ها در بازار

درخواست افزایش قدرت خرید کارگران روی میز شورای عالی کار

ماجرای سهام در وثیقه خودروسازان چیست؟

اصرار دولت برای یک تصمیم غلط راه به کجا خواهد برد؟

صدور یک‌روزه ضمانت‌نامه‌های بانکی برای شرکت‌های دانش‌بنیان

3 سامانه پایش فضایی پدیده های زیست محیطی رونمایی شد

نظام ارزیابی محصولات امنیتی خارجی بروزرسانی می‌شود

رویداد «مدیران جوان» ویژه دانش آموزان نخبه‌ مدارس صدرا برگزار شد

آوینی پاسبان رؤیای انقلاب اسلامی است

ترکیب اکران تازه می‌شود/ نمایش 10 هفته‌ای «شبی که ماه کامل شد»

دیدار زمستانی با «دکتر نون» در تالار وحدت/ 12 سال پیگیر بودم

رغبتی برای فیلمسازی در حوزه کودک نمانده است/ سهل‌انگاری در اکران

کمدین هندی روی صحنه جان باخت/ اشتباه تماشاگران

حمایت مجلس از اقدام سپاه در توقیف نفتکش انگلیسی

کشتی ایرانی توقیف شده در جبل الطارق هرچه سریعتر آزاد شود

احتکار مسکن بسیار بالاست / وزرا پاسخگو باشند

فعالیت زودهنگام انتخاباتی خلاف قانون است/ شورای نگهبان رسیدگی کند

مقاومت تضمین کننده پیروزی بر اشغالگران قدس شریف است

«اینستکس» بسته‌ای حقارت‌آور است/ از سخنان روحانی تعجب کردیم

سه کارگروه ویژه بین دولت و مجلس تشکیل شد

ابراز تمایل پاکستان وافغانستان برای بازگشایی «بانک مشترک»

تیروکمان برای المپیک حداکثر دو سهمیه می‌گیرد/ به نعمتی امیدواریم

پیروز قربانی بهترین تصمیم را گرفت/ رفتن بعضی به سود استقلال شد

علیرضا رضایی از سرمربیگری تیم کشتی امید استعفا کرد

اسناد به جامانده از کاشانی و مصدق سوخت

مسئولان فرودگاه‌ها نقشه‌های مالکیت را ارائه دهند

نواختن زنگ خطر اجتماعی کشور به دست بحران رشد سالمندی

دستگیری 15 خرده فروش و فروشنده اصلی مواد مخدر

بختیاری رئیس کمیته امداد امام خمینی شد/مراسم معارفه اول مرداد

تحول با سرعت و وسعت فراگیر در وزارت علوم پیگیری می شود

برگزاری مجدد انتخابات نشریات دانشگاهی منتفی شد

اجلاس معاونان فرهنگی و دانشجویی دانشگاه های علوم پزشکی برگزار شد

طراحی سامانه‌ ارتباط با صنعت برای کاهش اثرات تحریم

نگرانی وزیر از عدم تخصیص به موقع بودجه تعمیر و تجهیز خوابگاه ها

برگزاری همایش ملی «مقاومت اسلامی از نگاه قرآن»

متخلق شدن مبتنی بر روش‌های تجویزی است نه توصیفی

تفاوت تربیت دینی با آموزش دینی/ لزوم سواد دینی در کار رسانه‌ای

آرمان‌خواهی بدون توجه به واقعیت، تحجر در انقلابی‌گری است

برخی خصوصی‌سازی‌ها با ورود وزارت اطلاعات لغو شد

رادار TMA بعنوان پشتیبان فرودگاه‌های مهرآباد و امام نصب شد

مجمع عمومی «خانه سینما» و یک چالش قانونی/چند صنف «کدشناسه» دارند؟

نرخ دلار در صرافی‌های بانکی کاهش یافت/قیمت به 11650 تومان رسید

مهمترین رفت و آمدهای علمی ایران با خارجیها

دولت برای مقابله با گرانی، گام عملی بردارد/پاسخ انگلیس را دادیم

سردرگمی انگلیس در برابر اقدام ایران