آخرین مطالب

نقاشی شعر نیست و لازم نیست داستان داشته باشد فرهنگی و هنری

نقاشی شعر نیست و لازم نیست داستان داشته باشد

  بزرگنمایی:

به گزارش تبسم مهر کتاب «گفتگو با ایران درودی» سال گذشته توسط نشر ثالث منتشر شد و طی مدتی به چاپ دوم رسید. طی هفته‌های گذشته این‌کتاب در قالب نسخه قابل استفاده نابینایان با خط بریل، توسط کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد تولید و در اختیار روشندلال اهل مطالعه قرار گرفته است.

این کتاب گفتگوهای مهدی مظفری ساوجی را با درودی شامل می‌شود و عرضه نسخه قابل استفاده‌اش برای نابینایان باعث شد با این نقاش پیشکسوت گفتگویی درباره نقاشی و شعر داشته باشیم. درودی متولد سال 1315 در مشهد است و علاوه بر نقاشی، در حوزه‌های نویسندگی، نقد و کارگردانی نیز فعالیت کرده است. این نقاش نمایشگاه‌های زیادی در داخل و خارج کشور داشته و سال‌ها به تدریس تاریخ هنر اشتغال داشته است.

گپ و گفت کوتاه با ایران درودی، حاوی نکاتی درباره درک حس توسط نابینایان، جروبحث‌هایش سر کتاب «گفتگو با ایران درودی» درباره تفاوت‌های شعر و نقاشی، نبودن نقاش در ایران، عرضه کتاب برای نابینایان و … است.

در ادامه مشروح این گفتگو را می‌خوانیم:

* خانم درودی، از تجربه چاپ کتاب گفت‌وگوی‌تان برای نابینایان بگویید! درباره مخاطبان نابینا.

اتفاقاً دوست نابینایی دارم که نویسنده است و با کمک رایانه و دکمه‌های خاص مطلب می‌نویسد. به‌نظرم خیلی خوب است که کتاب‌های مختلف در دسترس و در اختیار نابینایان جامعه قرار بگیرند.

* مهدی مظفری ساوجی که این گفت‌وگو را در قالب کتاب با شما انجام داده، یک شاعر است و شعر می‌گوید. تجربه گفت‌وگو با یک شاعر چه‌طور بود؟

این آقای مظفری چون شاعر است، در گفت‌وگو مرتب شعر را با نقاشی مقایسه می‌کرد و این مرا عصبانی می‌کرد. در مصاحبت‌هایی که با هم داشتیم، برایش درباره نقاشی و نشانه‌هایش توضیحاتی دادم و نظرها و نکاتی بین‌مان رد و بدل شد. درکش از مساله کامل بود و موضوع را می‌شناخت، اما مشکلاتی با هم داشتیم.

* چه مشکلاتی؟ جر و بحث می‌شد؟

تا حدودی بله. چون در گفت‌وگو مرتب برمی‌گشت به نقطه قبلی خودش و از دید یک شاعر به ماجرا نگاه می‌کرد. نکته مهم این‌جاست که نقاشی حس است، داستان نیست؛ نقاشی شعر نیست. و ما باید در کشورمان حالاحالاها صبر کنیم تا نقاش داشته باشیم.

* یعنی در حال حاضر نقاش نداریم؟

تقریباً می‌شود گفت نه. افرادی که این روزها مشغول به این کار هستند، نواقص بسیاری دارند. همه نقاشی می‌کنند اما داستان پشت سر نقاشی‌های‌شان است. مثلاً وقتی شما از یک چهره نقاشی می‌کنید و به اصطلاح چهره می‌سازید، باید در اثری که خلق می‌کنید شخصیت طرف را نشان بدهید نه این‌که سعی کنید شبیه او را بکشید. یعنی در این موقعیت، شخصیت است که مهم است نه شباهت. چنین توضیحاتی، به‌خوبی در کتاب آمده‌اند. البته طبیعی است که گفت‌وگوها گاهی با عصبانیت‌هایی همراه بوده است.

اما در کل، درباره سوالی که کردید، باید بگویم آنچه ما در ایران داریم نقاشی نیست، تصویرگری است. چون نقاشی در کشور ما سابقه ندارد و آنچه دیده می‌شود معطوف به امروز است که بخش قابل توجهی از آن مربوط به غرب است و آنچه از نقاشان خارجی گرفته‌ایم.

* این گفت‌وشنودها نتیجه دلخواهی هم داشت؟ اتفاقی که کام‌تان را شیرین کند.

دوستی در آمریکا دارم که پس از چاپ کتاب تماس گرفت و گفت ای‌کاش این کتاب را به‌عنوان یک واحد درسی برای دانشجویان هنرهای زیبا و نقاشی تدریس کنند.

* به‌نظرتان برای نابینایان هم مطالب مفید دارد؟

این را نمی‌دانم. شاید داشته باشد!

* درباره عصبانیت‌های حین گفت‌وگوی‌تان کمی بیشتر صحبت کنیم.

خب این آقای مظفری مرا عصبانی و دیوانه می‌کرد؛ با این‌که دوست خوب من است و نزدیک به بیست سال است که با هم حشر و نشر داریم، اما نظریاتش گاه با آن‌چه من از نقاشی استنباط می‌کنم فرق دارد. مثلاً در فرازهایی از همین گفت‌وگو مرتب از احمد شاملو مثال می‌زد. خب توجه نمی‌کرد که نقاشی ربطی به شعر ندارد. درست است که هر دو برخاسته از احساس هستند ولی نقاشی احساس خالص است و اَشکال و فُرم‌ها در آن، قرار نیست داستان بگویند. یا مثلاً این سوال را مطرح می‌کرد که چرا در نقاشی‌های تو، زندگی امروز دنیا به چشم نمی‌آید؟ چرا شکل امروز زندگی و مصائب و مشکلات آن غایب است؟ من هم می‌گفتم خب چه‌طور باید این زندگی را نشان بدهم؟ حتماً باید نقاشی‌ای بکشم که نشان بدهد یک‌عده به پیک‌نیک رفته‌اند؟ می‌گفت نه، منظورم دردها و حرمان‌هایی است که گریبان بشر امروز را گرفته و مثلاً تصاویری از آن را در آثار پیکاسو یا سالوادور دالی می‌بینیم. من هم می‌گفتم قرار نیست همه از دریچه پیکاسو یا دالی به جهان نگاه کنند. هر کسی نگاه خودش را دارد و از منظر خودش جهان را به تصویر می‌کشد.

* مشکل این نگاه چیست؟ خب بالاخره بعضی‌ها دوست دارند نقاشی مثل شعر باشد!

ببینید، شعر تصویر دارد و چون تفسیر می‌شود همه فکر می‌کنند به‌خاطر تشابهش با نقاشی، نقاشی هم باید تفسیر داشته باشد. نقاشی، حس است؛ یعنی مثل همان‌وقتی که یک مرد، زنی را می‌بیند و به‌قول سالوادور دالی نمی‌داند چرا فقط می‌خواهد نگاهش کند! توجه کنید که در نقاشی حس بیان می‌شود نه داستان. در حالی که شعر دنیای دیگری دارد و با زبان دیگری سخن می‌گوید.

خلاصه این‌که جواب‌های من در کتاب، گاهی خیلی پرخاشگرانه بود ولی در کل نتیجه کار، خیلی خوب و بانمک از آب درآمد.

* مظفری ساوجی چند مجموعه‌شعر منتشر کرده است. از جمله کتابی با عنوان «باران، با انگشت‌های لاغر و غمگین‌اش» که سال گذشته برنده جایزه کتاب سال شعر ایران به انتخاب خبرنگاران شد.

بله آن را خوانده‌ام.

* می‌خواستم همین را بپرسم. نظرتان درباره شعرهای این کتاب چیست؟

تمامش را خط‌خطی کردم و در گوشه‌گوشه کتاب مطلب نوشتم. از شعرهای کتاب خیلی لذت بردم و راستش خیلی هم حیرت کردم.

* از شعرها؟

نه، از اینکه آدمی که شعرهایی به این خوبی گفته چه‌طور آن‌سوال‌ها را در گفت‌وگو از من می‌پرسید! (می‌خندد) ببینید، من راجع به نقاشی با هیچ‌کس تعارف ندارم. بیش از 70 سال از عمرم را روی نقاشی گذاشته‌ام و در این سن‌وسال شاگردانی دارم. بنابراین وظیفه‌ام این است که چیزی که می‌گویم، می‌نویسم یا از خود به جا می‌گذارم، درست باشد. حوصله ندارم بگویم چه‌جور ببین، چه‌
جور حس کن یا چه‌جور رنگ‌آمیزی کن و درست هم نیست که من بگویم چون این چیزی است که آدم‌ها باید در اثر تجربه به آن برسند. درباره کتاب «باران، با انگشت‌های لاغر و غمگین‌اش» و شعرهای این کتاب من متحیر ماندم و از آقای مظفری خواستم دو نسخه از این کتاب را برای دو نفر در شیراز بفرستد.

* شعرهای کتاب چه‌طور بودند که از خواندن‌شان لذت بردید؟

کتاب، خیلی حسی است. از مبل، پنجره، و دیوار شروع کرده و به تصاویر قشنگی رسیده است. با خواندن شعرهای این کتاب بود که چهره شاعرش نزد من عوض شد.

* درباره مساله عرضه کتاب برای نابینایان چه؟ نظرتان چیست؟

باید تشویق کنیم این‌کار بیشتر اتفاق بیاید. نابینایان طفلکی‌ها گناه دارند! آن‌ها هم حس دارند و می‌توانند با احساسات یک تابلوی نقاشی ارتباط برقرار کنند. درست است که قوه بینایی ندارند اما حس دارند.

خانمی به اسم مزیدآبادی در رضاییه می‌شناسم که می‌خواست مقاله‌ای ادبی در فضای مجازی منتشر کند و از من خواست برایش پاسخ سوالاتی را بنویسم. موعد تحویل مقاله دیر شد و من تماس گرفتم که از ایشان عذرخواهی کنم و وقت بگیرم که فهمیدم این خانم نابیناست. نمی‌دانم چرا اصلاً به ذهنم نرسید که ممکن است این آدم نابینا باشد. بعد که متوجه شدم نابیناست از او پرسیدم چرا این سوالات را می‌پرسی؟ گفت من کتاب «در فاصله دو نقطه» شما را خواندم و متوجه شدم که نقاشی یعنی حس. بعد از آن می‌نشینم و درباره نقاشی‌ها برای خودم حدس می‌زنم. اتفاقاً چندوقت بعد این خانم به ملاقاتم آمد. برایم تعجب‌آور بود که وقتی مرا نمی‌بیند، چرا می‌خواهد با هم ملاقات حضوری داشته باشیم. پاسخم را وقتی گرفتم که دستانم را گرفت و گفت می‌خواهم حس‌تان را در دستم حس کنم!

* خب خانم دُرودی، نکته یا مساله دیگری هست که بخواهید درباره کتاب بگویید؟

دَرودی هستم آقا! (می‌خندد) در ده به‌دنیا آمده‌ام اما مشهدی هستم.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

آخرین اخبار

خبرهای خوش برای پیشکسوتان ورزش ایران/ سه محور در دستور کار

مذاکره باشگاه استقلال با هافبک برزیلی/ کانسین چهارشنبه تست می‌دهد

تیروکمان برای المپیک حداکثر دو سهمیه می‌گیرد/ به نعمتی امیدواریم

کاهش 15 درصدی صادرات زعفران/افت قیمت‌ها در بازار

درخواست افزایش قدرت خرید کارگران روی میز شورای عالی کار

ماجرای سهام در وثیقه خودروسازان چیست؟

اصرار دولت برای یک تصمیم غلط راه به کجا خواهد برد؟

صدور یک‌روزه ضمانت‌نامه‌های بانکی برای شرکت‌های دانش‌بنیان

3 سامانه پایش فضایی پدیده های زیست محیطی رونمایی شد

نظام ارزیابی محصولات امنیتی خارجی بروزرسانی می‌شود

رویداد «مدیران جوان» ویژه دانش آموزان نخبه‌ مدارس صدرا برگزار شد

آوینی پاسبان رؤیای انقلاب اسلامی است

ترکیب اکران تازه می‌شود/ نمایش 10 هفته‌ای «شبی که ماه کامل شد»

دیدار زمستانی با «دکتر نون» در تالار وحدت/ 12 سال پیگیر بودم

رغبتی برای فیلمسازی در حوزه کودک نمانده است/ سهل‌انگاری در اکران

کمدین هندی روی صحنه جان باخت/ اشتباه تماشاگران

حمایت مجلس از اقدام سپاه در توقیف نفتکش انگلیسی

کشتی ایرانی توقیف شده در جبل الطارق هرچه سریعتر آزاد شود

احتکار مسکن بسیار بالاست / وزرا پاسخگو باشند

فعالیت زودهنگام انتخاباتی خلاف قانون است/ شورای نگهبان رسیدگی کند

مقاومت تضمین کننده پیروزی بر اشغالگران قدس شریف است

«اینستکس» بسته‌ای حقارت‌آور است/ از سخنان روحانی تعجب کردیم

سه کارگروه ویژه بین دولت و مجلس تشکیل شد

ابراز تمایل پاکستان وافغانستان برای بازگشایی «بانک مشترک»

تیروکمان برای المپیک حداکثر دو سهمیه می‌گیرد/ به نعمتی امیدواریم

پیروز قربانی بهترین تصمیم را گرفت/ رفتن بعضی به سود استقلال شد

علیرضا رضایی از سرمربیگری تیم کشتی امید استعفا کرد

اسناد به جامانده از کاشانی و مصدق سوخت

مسئولان فرودگاه‌ها نقشه‌های مالکیت را ارائه دهند

نواختن زنگ خطر اجتماعی کشور به دست بحران رشد سالمندی

دستگیری 15 خرده فروش و فروشنده اصلی مواد مخدر

بختیاری رئیس کمیته امداد امام خمینی شد/مراسم معارفه اول مرداد

تحول با سرعت و وسعت فراگیر در وزارت علوم پیگیری می شود

برگزاری مجدد انتخابات نشریات دانشگاهی منتفی شد

اجلاس معاونان فرهنگی و دانشجویی دانشگاه های علوم پزشکی برگزار شد

طراحی سامانه‌ ارتباط با صنعت برای کاهش اثرات تحریم

نگرانی وزیر از عدم تخصیص به موقع بودجه تعمیر و تجهیز خوابگاه ها

برگزاری همایش ملی «مقاومت اسلامی از نگاه قرآن»

متخلق شدن مبتنی بر روش‌های تجویزی است نه توصیفی

تفاوت تربیت دینی با آموزش دینی/ لزوم سواد دینی در کار رسانه‌ای

آرمان‌خواهی بدون توجه به واقعیت، تحجر در انقلابی‌گری است

برخی خصوصی‌سازی‌ها با ورود وزارت اطلاعات لغو شد

رادار TMA بعنوان پشتیبان فرودگاه‌های مهرآباد و امام نصب شد

مجمع عمومی «خانه سینما» و یک چالش قانونی/چند صنف «کدشناسه» دارند؟

نرخ دلار در صرافی‌های بانکی کاهش یافت/قیمت به 11650 تومان رسید

مهمترین رفت و آمدهای علمی ایران با خارجیها

دولت برای مقابله با گرانی، گام عملی بردارد/پاسخ انگلیس را دادیم

سردرگمی انگلیس در برابر اقدام ایران

نقض حقوق کاربران در اینستاگرام با وضع قوانین «شناور»

ساخت 60 هزار واحد مسکونی 300 میلیون تومانی در تهران