آخرین مطالب

شهر در رمان ایرانی پلشت و پلید است فرهنگی و هنری

شهر در رمان ایرانی پلشت و پلید است

  بزرگنمایی:

به گزارش خبرنگار تبسم مهر، اولین نشست از سلسله نشست‌های «رمان و شهر» با عنوان «دگرگونی ذهنیت شهری در رمان» با حضور سید محسن حبیبی،  سید ابوالحسن ریاضی و حسین سناپور در ایوان شمس برگزار شد.

در این نشست ابتدا  سید محسن حبیبی، سخنان خود را با عنوان «خاطره، گسیختگی و حیات شهری» ارائه داد و گفت: در تاریخ رمان نویسی مدرن در ایران شاهد هستیم که شهر یک پدیده‌ی پلشت است و نگاه نویسنده به آن تلخ است.

این استاد دانشگاه با دوره بندی تاریخی رمان ایران گفت: وقتی در دوره‌های اول و دوم و سال‌های ابتدایی قرن حاضر به نوشته‌های پاورقی نویسان و نویسندگان بزرگ و مطرحی هم چون بزرگ علوی، محمد حجازی، کریم کشاورز و مانند این‌ها نگاه می‌کنیم شاهد توجه به دگرگونی‌های شهری هستیم ولی تلخ نویسی بن مایه‌ی آن‌هاست.

وی با بیان این‌که در سال‌های دهه‌ی بیست با آن‌که نگاه به شهر تغییراتی به‌خود می‌بیند اما تلخ نویسی از شهر ادامه می‌یابد و تا زمان حال هم تداوم یافته است اظهار داشت: اسطوره‌ی شهر هم‌چنان بر پلیدی و زشتی استوار است. حتی در سال‌های دهه‌ی 30 که دهه‌ی شکست است، شهر با تلخی‌ها و خوشی‌ها جلو می‌آید اما هم چنان پلشتی‌های شهر ادامه پیدا می‌کند.

حبیبی با بیان اینکه در دهه‌ی چهل هم گرچه نویسندگان به شهرنشینی و جزئیات آن می‌پردازند اما همان تلخ دیدن و پلید دیدن وجود دارد گفت: در این سال‌ها با جود مدرن شدن شهرها و بزرگ شدنشان اما تلخ نویسی ادامه می‌یابد.

این استاد دانشگاه سپس به تحلیل داستان‌های دهه‌ی 80 و 90 پرداخت و گفت: در حالیکه در این دهه‌ها شاهد آثار بسیاری هستیم، کم کم می‌بینیم که شهر غائب می‌شود و رویدادها زنده می‌شوند اما مهم این است که در این دو دهه هم باز تلخ نویسی‌ها را شاهدیم.

حبیبی با طرح این موضوع که هم اکنون به اواخر سده نزدیک می‌شویم به طرح یک پرسش پرداخت و گفت: حال باید پرسید آیا نگاه تلخ به شهر در این سال‌های پایانی قرن و پس از آن هم‌چنان وجود خواهد داشت؟ پاسخ مثبت است و باید گفت ین نگاه ادامه خواهد داشت.

حبیبی در ادامه درون‌مایه‌های رمان‌های دهه‌های ابتدایی قرن و زمان حال که اواخر قرن است را مقایسه کرد وگفت: در خلال داستان‌های آغاز سده علیرغم پلشتی، نوعی رویاشهر وجود داشت ولی امروزه از خلال انبوه داستان‌ها کابوس شهر مطرح می‌شود. در ابتدای قرن به امید و در پایان سده به ناامیدی می‌رسیم.

سپس حسین سناپور سخنان خود را با عنوان «شهر و رمان» امروز آغاز کرد. این نویسنده گفت: تعداد اثار ادبی در دوسه  دهه اخیر بسیار زیاد شده است و به تبع آن نویسنده هم فراوان است.

سناپور با اشاره به اینکه در درون روند رو به رشد داستان‌نویسی جریان‌های متفاوتی مثل پلیسی، فانتزی و علمی تخیلی دیده می‌شود، اظهار کرد: موضوع شهر در رمان‌های دو دهه‌ی اخیر بسیار گسترده است اما بیشتر به شهر تهران اشاره شده و نویسندگان شهرستانی کمتر به شهرهایشان پرداخته‌اند.

وی با نام بردن از نویسندگانی که به طور اخص به شهر تهران پرداخته‌اند یادآور شد: این نویسندگان گم شدگی، تک افتادگی، ویران شهری و مانند این‌ها را دستمایه‌ی داستان‌های خود قرارداده‌اند اما آنچه اهمیت دارد پرداختن به موضوعات شهر است.

نویسنده‌ی نیمه‌ی غایب گفت: نویسندگان جوان امروز بیشتر تهرانی هستند در حالیکه نویسندگان نسل گذشته چون دولت ابادی و گلشیری تهرانی نبوده‌اند. شاید به همین دلیل است که نویسندگان جوان به شهر و به‌ویژه تهران می‌پردازند.

سناپور ادامه داد: بر خلاف داستان‌های دو دهه‌ی اخیر که معمولا طول زمانی رمان‌ها کوتاه  و مثلا یک روز یا یک هفته است، در داستان‌های دولت آبادی، احمد محمود، گلشیری و ... محور تاریخ است و زمان کش پیدا می‌کند که این نیز آمیخته با قدرت است.

این نویسنده با بیان اینکه نویسنده‌ها تا دهه‌ی هشتاد درگیر شهر و جغرافیا نیستند و حتی آن‌هایی که داستان‌هایشان در شهر پرورده می‌شود مساله‌شان شهر نیست، اظهار داشت: نویسندگان به خصوص زنان در دهه‌ی هفتاد گرچه در مورد روابط شهری می‌نوشتند اما این روابط با شهر ارتباط نداشتند و بیشتر در مکان‌های سربسته مانند آپارتمان شکل می‌گرفتند که همان زمان هم به رمان‌های آپارتمانی معروف شدند.

وی ضمن بیان این نکته که در دهه‌ی اول و دوم این قرن، نویسنده به شهر توجه دارد و بعد این نگاه کمرنگ و متوقف می‌شود تا دو دهه‌ی اخیر که دوباره نگاه به شهر پر رنگ می‌شود گفت: دلیل آن این است که در این دو مقطع تاریخی شهر بزرگ شده و افراد با شهری مواجه می‌شوند که به شدت تغییر کرده و مناسبات جدید هم به وجود آمده بود.

نویسنده‌ی رمان دود، سپس به رمان‌های دو دهه‌ی اخیر پرداخت و شباهت‌های آن را با دو دهه‌ی ابتدایی قرن مورد توجه قرار داد و بیان داشت: تهران در دوره‌ی کرباسچی و بعد قالیباف هم چون دو دهه‌ی نخست قرن تغییرات گسترده‌ای به خود دید و این به عکس العمل نویسنده‌ها منجر شد که نگاهشان هم مثبت نیست.

سناپور به موتیف‌های داستان امروز پرداخت و گفت: تک افتادگی و تنها شدن یکی از موتیف‌های اصلی رمان‌های دو دهه‌ی اخیر است، موتیف دیگر گم شدگی است که نشان از گم شدن انسان در شهر دارد. غم هجران هم یک موتیف ست و دیگری ویران‌شهر است که نشان از ویرانی شهر و تم آخرالزمانی در رمان‌ها دارد. موتیف دیگر محله‌ای شدن رمان‌ها است. به این معنا که نویسنده کل شهر را کنار گذاشته و به یک محله می‌پردازد طوری که اگر از آن محله بیرون برویم مناطق دیگر را نمی‌شناسیم.

 ابوالحسن ریاضی با موضوع «ذهن جنایتکار شهری» سخنران بعدی این نشست بود. وی ابتدا بیان داشت: وقتی برخی رمان‌ها را می‌خواندم می‌دیدم که فرد در این رمان‌ها گرایش به قتل دارد و بعد این پرسش برایم مطرح شد که آیا این گرایش به قتل یک پدیده‌ی مرسوم در رمان‌های ماست؟ و وقتی رمان‌های جنایی و رمان‌های دیگری خواندم متوجه شدم می‌توان این سوال را به عنوان یک فرضیه در نظر گرفت.

وی ادامه داد: قتل پیچیده با مدرن شدن شهر و پیچیده شدن آن همزمان بود. داستان‌های شهری برای بیان همین پیچیدگی بوده است.

این استاد دانشگاه ادامه داد: افراد با ورود به شهر با ناشناخته‌ها مانند انسان، محلات و... مواجه و روابطشان بسیار محدود می‌شود. کلان شهرها ویژگی خاصی به نام بی‌چهرگی دارند که فرد برای دیگری ناشناخته است و این باعث عقده و کینه شده و قتل و جنایت امری می‌شود که از ویژگی‌های شهر ناشی خواهد شد.

مدیرعامل موسسه‌ی همشهری در ادامه به یکی از ویژگی‌های شهر پرداخت که سرکوب است که خود حاصل قواعد برخاسته از تصمیم افراد است و باعث گریز و مقابله با شهر می‌شود.

وی با بیان برخی دیگر از ویژگی‌های شهرها، عنوان کرد: میان تهران و شهرهای پیشرفته تفاوت‌هایی وجود دارد که حاصل آن‌ها بی‌اعتمادی، جنایت و... و مانند این‌ها در تهران است که این خود را در رمان هم نشان می‌دهد.

ریاضی در ادامه چند رمان را تحلیل و آن را با فرضیه‌ی خود سنجید و نتیجه گرفت شهر و عناصر آن در این رمان‌ها وحشت آفرین، دارای فشار و سرکوب، فاقد عدالت، اصالت دادن به منافع فردی، ترس از توانایی شهر برای کنترل و ... است.

این نشست با پرسش و پاسخ حاضران و سخنرانان پایان یافت. این نشست  از سوی انجمن داستان‌نویسان تهران و با همکاری معاونت فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهرا برگزار شد.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

آخرین اخبار

افتتاح کافه کتاب «امید» زیر نظر پیام دهکردی

زمینه فعالیت اثرگذارتر هنرمندان در شهرهای محروم فراهم شود

تمدید مهلت شرکت در مهرواره شعر و داستان جوان سوره

پیامبر اکرم(ص) آموزگار حقوق بشر و ایستادگی در مقابل ظلم است

ایران در نمایشگاه گردشگری آنکارا شرکت کرد

بزرگراه ایلام- مهران امسال تکمیل می شود

نخستین جشنواره مدارس قرآنی ویژه دانش آموزان جامعه القرآن برگزارشد

سن مهم ترین عامل خطر ابتلا به دیابت/قند خون یک بیماری ساده نیست

جلسه فوق‌العاده ستاد تنظیم‌بازار برای کنترل بازار

خانه بهداشت روستای چشمه کبود شهرستان ایلام افتتاح شد

تحقیق و تفحص‌ از یارانه‌ها را رو کنیم، به ضرر روحانی تمام می‌شود

برخی ماموریت اختلاف‌اندازی در جبهه اصلاحات دارند/ آیه یأس نخوانید

نباید عده ای به بهانه گرانی بزنین خون مردم را در شیشه کنند

تداوم اعتراضات در لبنان/ بانکها همچنان تعطیل هستند

نفوذ ما در منطقه بخاطر دعوت انقلاب است/ دنبال امپراطوری نیستیم

گفتمان مقاومت اصلی‌ترین موتور محرکه برای تحقق ایده وحدت است

جایگزین فیس بوک و توئیتر راه اندازی شد

سارقان بانک ملی زاهدان در کمتر از 12 روز دستگیر شدند

گذرهای فرهنگ و هنر فرصت‌های اقتصادی برای حوزه فرهنگ ایجاد کنند

پیامبر(ص) در اقامه امر الهی ذره‌ای سستی به خود راه نداد

راهکار فدراسیون فوتبال برای خروج تیم ملی از بحران چیست؟

تیم بسکتبال توفارقان آذرشهر برابر شمیدر شکست خورد

ورزشکار برجسته‌ای بین دوپینگی‌ها نداریم

نمره قبولی داوران در لیگ برتر کشتی/ سرنوشت هیچ مصافی تغییر نکرد

با تمام وجود برای طلای المپیک تلاش می‌کنم/کاراته همه زندگی من شده

برگزاری هر چه سریعتر انتخابات والیبال به نفع ورزش است

پیشگیری از ابتلای جوانان به اعتیاد نیازمند همت مضاعف همگان است

خوزستان استان برتر در حوزه پدافند غیرعامل کشور شد

آمریکا یک ایرانی را به بهانه نقض تحریم ها به 4 سال حبس محکوم کرد

تروریستها از غیرنظامیان به عنوان سپر انسانی استفاده می کنند

عصر امام صادق اوج دوره آموزش تشیع است/ تدبیر امام در مدیریت شیعه

جوانان ایران به یک قدمی جام رسیدند/جدال با شگفتی‌ساز برای قهرمانی

سرلشکر موسوی از مواضع پدافندی «نیروگاه اتمی بوشهر» بازدید کرد

50 هزار سیم کارت به دلیل مزاحمت پیامکی در کمتر از یک ماه قطع شد

بیانیه «نجباء» عراق در حمایت از رهنمودهای مرجعیت

رهبر انقلاب با عفو و تخفیف مجازات تعدادی از محکومان موافقت کردند

ضرب‌العجل به نیازمندان برای استفاده از یارانه بیمه

البغدادی به خاطر اسرار مهمی که داشت کشته شد

انتقاد اردوغان از پیشنهاد آمریکا برای لغو خرید موشک‌های اس400

مطلقا نباید اجازه داد فساد در جایی لانه کند

تکمیل ظرفیت خالی دکتری علوم پزشکی با جذب دانشجوی خارجی

اجاره‌ خانه زلزله‌زدگان را می‌دهیم/ اجازه ندهیم در کشور دعوا شود

فناوری تولید ژل بهبود چین و چروک پوست بدست آمد

ساخت طرح‌های پتروشیمی با خوراک ترکیبی جدی‌تر شد

مسئولین تهران باید تحمل اجتماعی بالایی داشته باشند

روسیه دولت جدید بولیوی را به رسمیت شناخت

اطلاعات سپاه مفسدان اقتصادی را به کشور بازمی‌گرداند

بدهکاری 904 میلیون تومانی به ناجیان غریق

هرندی، میزبان جشنواره فرهنگی ورزشی یاریگران زندگی شد

مدیریت سواحل سبب توسعه اقتصادی، فرهنگی و عدالت اجتماعی می شود