آخرین مطالب

معرفت امام در آموزه‌های اسلامی دینی و مذهبی

معرفت امام در آموزه‌های اسلامی

  بزرگنمایی:

به گزارش تبسم مهر متن زیر برشی از کتاب «معرفت امام زمان» اثر ابراهیم شفیعی سروستانی است که در ادامه می‌خوانید؛

معرفت امام در آموزه‌های اسلامی

«معرفت امام» جایگاه و اهمیت ویژه‌‏ای در آموزه‌های اسلامی دارد و در سخنان پیامبر گرامی اسلام (ص) و امامان معصوم (ع) تأکید فراوانی بر آن شده است. برای روشن‌تر شدن این موضوع به برخی از روایاتی که در این زمینه وارد شده است، اشاره می‌کنیم:

1. در روایتی که به صورت متواتر [1] و از طریق شیعه و اهل سنت از پیامبر اعظم (ص) نقل شده، نشناختن امام زمان و معرفت نداشتن نسبت به او با مردن در عصر جاهلیت (عصر کفر و شرک) برابر دانسته شده است. در این روایت می‌خوانیم: مَنْ ماتَ وَ لَمْ یَعْرِفْ إِمامَ زَمانِهِ ماتَ مِیْتَهً جاهِلِیَّهً. [2] هر کس بمیرد و امام زمانش را نشناسد به مرگ جاهلی از دنیا رفته است.

2. امام باقر (ع) در این زمینه می‌فرماید: مَنْ ماتَ وَ لَیْسَ لَهُ إِمامٌ فَمِیتَتُهُ مِیتَهً جاهِلِیَّهً وَ مَنْ ماتَ وَ هُوَ عارِفٌ لاِءِمامِهِ لَمْ یَضُرُّهُ تَقَدَّمَ هَذا الأَمْرِ أَوْ تَأَخَّرَ وَ مَنْ ماتَ وَ هُوَ عارِفٌ لاِءِمامِهِ کانَ کَمَنْ هُوَ مَعَ الْقائِمِ فِی فُسْطاطِهِ. [3] ‬ هر کس در حالی که امامی نداشته باشد، بمیرد، مردنش، مردن جاهلیت است و هر آن‏که در حال شناختن امامش بمیرد، پیش افتادن یا تأخیر این امر [دولت آل محمد (ع)]، او را زیان نرساند و هر کس بمیرد در حالی که امامش را شناخته، همچون کسی است که در خیمه قائم [(ع)] با آن حضرت باشد.

3. حارث بن مغیره از امام صادق (ع) چنین نقل می‌کند: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِاللّهِ (ع): قالَ رَسُولُ اللّهِ (ص): «مَنْ ماتَ لایَعْرِفُ إِمامَهُ ماتَ مِیتَهً جاهِلِیَّهً»؟ قالَ: نَعَمْ، قُلْتُ: جاهِلِیَّهَ جَهْلاءَ أَوْ جاهِلِیَّهً لایَعْرِفُ إِمامَهُ؟ قالَ: جاهِلِیَّهَ کُفْرٍ وَ نِفاقٍ وَ ضَلالٍ. [4]

به ابوعبدالله [امام صادق] (ع) عرض کردم: آیا رسول خدا (ص) فرمود: «کسی که بمیرد و امامش را نشناسد به مرگ جاهلی از دنیا رفته است»؟ فرمود: آری. گفتم: جاهلیت کامل یا جاهلیتی که امامش را نشناسند؟ فرمود: جاهلیت کفر و نفاق و گمراهی.

3. ضرورت معرفت امام

حال این پرسش مطرح می‌شود که چرا در آموزه‌های اسلامی این همه بر لزوم معرفت امام تأکید شده است؟ برای یافتن پاسخ این پرسش، لازم است که نگاهی اجمالی به جایگاه امام و امامت در مکتب اسلام داشته باشیم:

1. در روایتی که از امام رضا (ع) نقل شده، در این زمینه چنین آمده است: إِنَّ الإِمامَهَ زِمامُ الدِّینِ وَ نِظامُ الْمُسْلِمِینَ وَ صَلاحُ الدُّنْیا وَ عِزُّ الْمُؤْمِنیِنَ إِنَّ الإِمامَهَ أُسُّ الإِسْلامِ النامِی وَ فَرْعُهُ السّامِی بِالإِمامِ تَمامُ الصَّلاهِ وَ الزَّکاهِ وَ الصِّیامِ وَ الْحَجِّ وَ الْجِهادِ وَ تُوْفِیرُ الفَیءِ وَ الصَّدَقاتِ وَ إِمْضاءَ الْحُدُودِ وَ الْأَحْکامِ وَ مَنْعُ الثَّغُورِ وَ الأَطْرافِ. الإِمامُ یُحِلُّ حَلالَ اللّهِ وَ یُحَرِّمُ حَرامَ اللّهِ وَ یُقِیمُ حُدُودَ اللّهِ وَ یَذُبُّ عَنْ دِینِ للّهِ وَ یَدْعُو إِلی سَبِیلِ رَبِّهِ بِالْحِکْمَهِ وَ الْمَوْعِظَهِ الحَسَنَهِ وَ الْحُجَّهِ الْبالِغَهِ. [5]

امامت، زمام دین و مایه نظام مسلمانان و صلاح دنیا و عزت مؤمنان است. امامت، اساس رشد یابنده اسلام و شاخه بلند آن است. تمامیت نماز و روزه و حج و جهاد و گردآوری مالیات و صدقات و اجرای حدود و احکام و حراست از مرزهای اسلام همه به دست امام است. امام، حلال خدا را حلال و حرام خدا را حرام می‌کند و حدود خدا را برپا می‌دارد و از دین خدا دفاع می‌کند. او با حکمت و اندرز و حجت رسا [مردم] را به راه پروردگارش فرامی‏‬ خواند.

با توجه به این روایت به خوبی روشن می‌شود که بقای همه اصول و فروع اسلام به وجود امام بسته است و آموزه‌های اسلامی جز با وجود امام تحقق عینی و عملی نمی‌یابد. از این رو کسی که امام زمانش را نشناسد، هیچ بهره‬ ‏ای هم از اعمال خود نخواهد برد.

2. در روایتی که از امام باقر (ع) نقل شده، این موضوع با صراحت بیشتری بیان شده است. آن حضرت می‌فرماید: ذُرْوَهُ الأَمْرِ وَ سَنامُهُ وَ مِفْتاحُهُ وَ بابُ الأَشْیاءِ وَ رِضَا الرَّحْمنِ الطّاعَهُ لِلاْءِمامِ بَعْدَ مَعْرِفَتِهِ. إِنَّ اللّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ: «مَنْ یُطِعِ الرَّسُولَ فَقَد أَطاعَ اللّهَ وَ مَنْ تَوَلّی فَما أَرْسَلْناکَ عَلَیْهِمْ حَفِیظا» [6] أَما لَوْ أَنَّ رُجلاً قامَ لَیْلَهُ وَ صامَ نَهارَهُ وَ تَصَدَّقَ بِجَمِیعِ مالِهِ وَ حَجَّ جَمِیعِ دَهْرِهِ وَ لَمْ‏یَعْرِفْ وَلایَهَ وَلِیِّ اللّهِ فَیُوالِیَهُ وَ یَکُونُ جَمِیعُ أَعْمالِهِ بِدَلالَتِهِ إِلَیْهِ ما کانَ لَهُ عَلَی اللّهِ جَلَّ وَ عَزَّ حَقٌّ فِی ثَوابِهِ وَ لاکانَ مِنْ أَهْلِ الإِیمانِ. [7]

بالاترین مرتبه امر [دین] و کلیدش و در همه چیز و مایه خرسندی خدای رحمان، پیروی از امام بعد از شناخت اوست. همانا خدای عزّ و جلّ می‌فرماید: «هر کس از پیامبر فرمان بَرَد، در حقیقت خدا را فرمان برده و هر کس روی گردان شود، ما تو را بر ایشان نگهبان نفرستاده‌‏ایم» همانا اگر مردی شب‌ها را به عبادت به پاخیزد و روزها را روزه دارد و تمام اموالش را صدقه دهد و در تمام دوران عمرش به حج رود و امر ولایت ولیّ خدا را نشناسد تا از او پیروی کند و تمام اعمالش با راهنمایی او باشد، برای او از ثواب خدای جلّ و عزّ حقی نیست و او از اهل ایمان نباشد.

این روایت ضرورت و فلسفه تأکیدهای فراوان اسلام بر شناخت امام را به خوبی آشکار می‌کند و روشن می‌سازد که معرفت امام از آن رو اهمیت دارد که مقدمه پیروی و اطاعت از اوست. به همین دلیل است که می‌بینیم در بسیاری از روایت‌های «من مات» به جای تعبیر «و لم یعرف امام زمانه»، عبارت‌هایی چون «و لیس علیه إمام» [8] یا «و لیس له إمام» [9] یا «و لیس له إمام یأتمّ به» [10]، «و لیس له إمام یسمع له و یطیع» [11] «و لیس علیه طاعه» [12]، «و لیس فی عنقه بیعه» [13] آمده است که همه آنها بر مقدمه بودن معرفت برای پیروی و اطاعت از امام به عنوان شرط نجات و رستگاری دلالت می‌کند.

3. توجه به روایت ذیل که از امام حسین (ع) نقل شده است این موضوع را روشن‌تر می‌سازد. آن حضرت در این روایت با اشاره به فلسفه آفرینش انسان می‌فرماید: أَیُّهَا الناسُ! إِنَّ اللّهَ، جَلَّ ذِکرُهُ، ما خَلقَ العِبادَ إِلاّ لِیَعرِفوهُ فإِذا عَرَفوهُ عَبَدُوهُ فَإِذا عَبَدُوهُ استَغنَوا بِعِبادَتِهِ عَن عِبادَهِ ماسَواهُ. ‬ هان ای مردم! همانا خداوند بزرگ باد یاد او بندگان را نیافرید مگر برای اینکه او را بشناسند. پس هرگاه او را بشناسند، او را بپرستند و هرگاه او را بپرستند، با پرستش او، از بندگی هر آنچه جز خداست، بی‌‏نیاز شوند.

مردی پرسید: ای فرزند رسول خدا، پدر و مادرم فدایت، معرفت خدا چیست؟ حضرت فرمود: «مَعرِفَهُ أَهلِ کُلِّ زَمانٍ إِمامَهُمُ الَّذِی یَجِبُ عَلَیهِم طاعَتُهُ؛ این است که اهل هر زمانی، امامی را که باید از او فرمان برند، بشناسند». [14]

بنابراین، می‌توان گفت: فلسفه آفرینش انسان، رسیدن به مقام معرفت خداست. این معرفت حاصل نمی‌شود مگر به معرفت امام و حجت عصر (ع)؛ زیرا امام، آینه تمام نمای حق و واسطه شناخت خداست، چنان‏که امام صادق (ع) فرمود: ‬… نَحنُ العالِمُونَ (القائِمُونَ) بِأَمرِهِ وَ الدّاعُونَ إِلی سَبیلِهِ، بِنا عُرِفَ اللّهُ وَ بِنا عُبِدَ اللّهُ، نَحنُ الأَدِلاّءُ عَلَی اللّهِ وَ لَولانا ما عُبِدَ اللّه. [15] ‬ ما دانایان (برپا دارندگان) به امر خدا و دعوت‏‬ کنندگان به راه او هستیم. به واسطه ما خدا شناخته و پرستیده می‌شود. ما راهنمایان به سوی خدا هستیم و اگر ما نبودیم، خدا پرستیده نمی‌شد.

در روایت زیر که از امام علی (ع) نقل شده، ارتباط بین معرفت امام و سعادت و رستگاری انسان‌ها، به بیان دیگری توضیح داده شده است: أَسْعَدُ النّاسِ مَنْ عَرَفَ فَضْلَنا وَ تَقَرَّبَ إِلَی اللّهِ بَنا وَ اَخْلَصَ حُبَّنا وَ عَمِلَ بِما إِلَیْهِ نَدَبنا وَ انْتَهی عَمّا عَنْه نَهَیْنا فَذاکَ مِنّا وَ هُوَ فِی دارِالمُقامَهِ مَعَنا. [16]

خوشبخت‌ترین مردم کسی است که فضل و مقام ما را بشناسد و به وسیله ما به خدا نزدیک شود و در دوستی ما یکدل و مخلص باشد و به آنچه ما بدان فراخواندیم عمل کند و از آنچه ما نهی کردیم دست بردارد. چنین کسی از ماست و در سرای ماندگاری (بهشت) با ماست.

4. توجه به مفاد دعاهایی که خواندن آنها در عصر غیبت مورد تأکید قرار گرفته است، نیز ما را به اهمیت موضوع شناخت حجت خدا و نقش آن در زندگی انسان رهنمون می‌سازد.

بر اساس روایتی که زراره بن اعین از امام صادق (ع) نقل می‌کند، آن حضرت پس از پیش‏گویی غیبت قائم (ع) در پاسخ این پرسش زراره که: «اگر آن زمان را درک کردم، چه عملی را پیشه خود سازم؟» می‌فرماید: یا زُرارَهُ إِنْ أَدْرَکْتَ ذلِکَ الزَّمانَ فَأَدِمْ هذا الدُّعاءَ: «أَللّهُمَّ عَرِّفْنی نَفْسَکَ فَإِنَّکَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنی نَفْسَکَ لَمْ أَعْرِفْ نَبِیَّکَ، أَللّهُمَّ عَرِّفْنی رَسُولَکَ فَإِنَّکَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنی رَسُولَکَ لَمْ أَعْرِفْ حُجَّتَکَ، أَللّهُمَّ عَرِّفْنی حُجَّتَکَ فَإِنَّکَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنی حُجَّتَکَ، ضَلَلْتُ عَنْ دینی». [17] ای زراره! اگر آن زمان را درک کردی پیوسته این دعا را بخوان: «بار الها! خودت را به من بشناسان؛ که اگر خودت را به من نشناسانی، پیامبرت را نخواهم شناخت. بار الها! فرستاده‬ ‏ات را به من بشناسان؛ که اگر فرستاده‬ ‏ات را به من نشناسانی، حجت تو را نخواهم شناخت. بار الها! حجت خود را به من بشناسان؛ که اگر حجتت را به من نشناسانی، از دینم گمراه می‌شوم.

این دعا با اندک تفاوتی، در یکی از توقیعات امام عصر (ع) نیز آمده است. [18]

4. مفهوم معرفت امام

شیخ صدوق (ره) درباره ضرورت معرفت امام و آنچه که هر مسلمان باید در مورد امام خود بداند، می‌نویسد: ‬بر ما واجب است که پیامبر [اسلام] و امامان پس از او را که درود خدا بر آنان باد، با نام‌ها و ویژگی‌هایشان بشناسیم. این امر فریضه واجبی است که بر ما لازم آمده است و خداوند عذر هیچ‏‬ کس را در مورد آن نمی‌پذیرد، خواه جاهل [قاصر] باشد و خواه [جاهل] مقصّر. [19]

نویسنده کتاب ارزشمند مکیال‏‬ المکارم، مراد و مقصود از «معرفت امام» را که در روایت‌ها بر آنها تأکید شده است، چنین توضیح می‌دهد: بدون تردید، مقصود از شناختی که امامان ما درودها و سلام‌های خداوند بر ایشان باد تحصیل آن را نسبت به امام زمان‬ مان امر فرموده‌‏اند، این است که ما آن حضرت را چنان‏که هست بشناسیم، به گونه‏‬ ای که این شناخت سبب درامان ماندن ما از شبهه‌های ملحدان و مایه نجاتمان از اعمال گمراه‬ ‏کننده مدعیان دروغین باشد. چنین شناختی جز به دو امر به دست نمی‌آید: شناختن شخص امام به نام و نسب و دوم، شناخت ویژگی‌های او. به دست آوردن این دو شناخت از اهم واجبات است. [20]

باید دانست شناخت ویژگی‌های امام در عصر ما از اهمیت بیشتری برخوردار است و در واقع، این نوع شناخت می‌تواند در زندگی فردی و اجتماعی منتظران منشأ اثر و تحول باشد؛ زیرا اگر کسی به حقیقت به صفات و ویژگی‌های امام عصر (ع) و نقش و جایگاه آن حضرت در هستی و فقر و نیاز خود نسبت به او آگاه شود، هرگز از یاد و نام آن حضرت غافل نمی‌شود.

نکته‬ ‏ای که باید در نظر داشت، این است که شناخت امام زمان (ع) از شناخت دیگر امامان معصوم (ع) جدا نیست. اگر کسی به طور کلی به شأن و جایگاه ائمه هدی آگاه شد، صفات و ویژگی‌های آنها را شناخت و به مسئولیت خود در برابر آنها پی برد، به یقین، به شناختی شایسته از امام عصر (ع) نیز دست می‌یابد.

پی نوشت:

[1]. «تواتر» [در لغت] یعنی یکی پس از دیگری و همراه با فاصله… و در اصطلاح، حدیث «متواتر»، خبر جماعتی است که سلسله روایت آن تا به معصوم در هر طبقه به حدی باشد که امکان توافق آنها بر کذب به طور عادی محال باشد و موجب علم گردد.» سیدرضا مؤدب، علم‬ ‏الحدیث: پژوهشی در مصطلح الحدیث یا علم الدرایه، چاپ اول: قم، احسن الحدیث، 1378، ص 23، ر. ک: کاظم مدیر شانه‏چی، علم‬ ‏الحدیث و درایه الحدیث، چاپ پانزدهم: قم، دفتر انتشارات اسلامی، بی‏تا، ج 2، ص 33. خبر متواتر به لفظی، معنوی و اجمالی تقسیم شده است. «متواتر لفظی، خبری است که همه ناقلین، مضمون آن را یکسان و با الفاظ واحد ذکر نمایند و با هم تطابق لفظی دارند… متواتر معنوی، خبری است که همه ناقلین مضمون واحدی را با عبارات مختلف نقل می‌نمایند» علم‏‬ الحدیث: پژوهشی در مصطلح الحدیث یا علم الدرایه، ص 27. «متواتر اجمالی و آن علم اجمالی به صحت یکی از چند حدیثی است که در یک موضوع وارد شده» علم‬ ‏الحدیث و درایه الحدیث، ص 37.

[2]. ر. ک: الکافی، ج 1، ص 376، ح 2، ص 377، ح 3 و ج 2، ص 21، ح 9؛ کتاب الغیبه (نعمانی)، ص 130، ح 6؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج 2، ص 409، ح 9؛ بحارالانوار، ج 8، ص 368، ج 32، صص 321 و 331، ج 51، ص 160 و ج 68، ص 339؛ سلیمان‌بن ابراهیم القندوزی، ینابیع المودّه، چاپ اول: تهران، اسوه، 1416 ه. ق، ج 3، ص 372؛ برای مطالعه بیشتر در زمینه جایگاه این روایت در متون روایی شیعه و اهل سنت، ر. ک: مهدی فقیه ایمانی، شناخت امام یا راه رهایی از مرگ جاهلی، چاپ اول: قم، مؤلف، 1412 ه. ق؛ علی‏‬ اکبر مهدی‬ ‏پور، او خواهد آمد، چاپ دوازدهم: قم، رسالت، 1384، صص 93 115.

[3]. الکافی، ج 1، ص 371، ح 5.

[4]. همان، ص 377، ح 3.

[5]. همان، ص 200، ح 1؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج 2، ص 676.

[6]. سوره نساء (4)، آیه 80.

[7]. الکافی، ج 2، ص 19، ح 5.

[8]. ر. ک: همان، ج 1، ص 376، ح 1.

[9]. ر. ک: همان، ح 2.

[10]. ر. ک: محمدبن مسعود عیاشی، تفسیر العیاشی، بیروت، اعلمی، 1417 ه. ق، ج 2، ص 185، ح 1699.

[11]. ر. ک: محمدبن محمدبن نعمان شیخ مفید، الإختصاص، تصحیح و تعلیق: علی‬ ‏اکبر غفاری، چاپ چهارم: قم، جماعه المدرسین فی الحوزه العلمیه فی قم المقدسه، 1414 ه. ق، صص 268و269.

[12]. ر. ک: ابن حجر هیثمی، مجمع الزوائد، قاهره، 1353 ه. ق، ج 5، ص 223.

[13]. علی‌بن حسام الدین المتقی البرهان الفوری، کنزالعمال فی سنن الأقوال و الأفعال، بیروت، مؤسسه الرساله، 1413 ه. ق، ج 1، ص 103، ح 263.

[14]. گروه حدیث پژوهشکده باقرالعلوم، فرهنگ جامع سخنان امام حسین (ع) (ترجمه موسوعه الکلمات الإمام الحسین (ع))، چاپ ششم: قم، معروف و مشرقین، 1381، صص 604 و 605.

[15]. بحارالانوار، ج 26، ص 260، ح 38. همچنین ر. ک: همان، ص 247، ح 14.

[16]. شرح غررالحکم و درر الکلم، ج 2، ص 461، ح 3297؛ محمد محمدی ری‌شهری، میزان الحکمه همراه با ترجمه فارسی، ترجمه: حمیدرضا شیخی، چاپ دوم، قم: دارالحدیث، 1377، ج 5، ص 2480، ح 8584.

[17]. کمال الدین و تمام النعمه، ج 2، باب 33، صص 342 و 343، ح 24.

[18]. ر. ک: همان، باب 45، ص 512، ح 43.

[19]. محمد بن علی‌بن حسین شیخ صدوق، الهدایه [فی الاصول و الفروع]، تحقیق: مؤسسه الإمام الهادی (ع)، چاپ‏ دوم: قم، مؤسسه الإمام الهادی (ع)، 1384، صص 28 و 29.

[20]. مکیال المکارم فی فواید الدعا للقائم، ج 2، ص 107.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

lastnews

نظارت را از حوزه اقتصادی آغاز می‌کنیم

مراسم امضای قرارداد نوسازی ناوگان اتوبوسرانی شهرداری تهران

راه‌اندازی انجمن خوشنویسی در سرزمین مادری «میرزا طاهر»

جریمه ماسک نزدن در دنیا

خاطره تلخ آخرین شب بهار سال 69 در گیلان

اکثر آمریکایی‌ها ترامپ را عامل تفرقه در کشورشان می‌دانند

اعضای 9 کمیسیون‌ تخصصی مجلس مشخص شدند

بررسی جزئیات واگذاری استقلال و پرسپولیس

فروش عرصه مسکن مهر پردیس با نرخ سال 98 تا پایان تیرماه تمدید شد

خانه‌های خالی سنددار یا قولنامه‌ای با هر متراژ مشمول مالیات هستند

بازگشت بحران کرونا به کشور

مبالغ کلاهبرداری های ارزش افزوده به جیب مردم بازنگشت

لباس محافظتی راحت برای کادر درمان تولید شد

امتحانات «کارشناسی» دانشگاه تهران مجازی شود

برنامه آموزشی دانشگاه‌های تهرانی برای «تابستان» اعلام شد

تجربه مشروطه در مواجهه ایرانیان با مدرنیته، امری ناتمام است

آسمان همه‌جا یک رنگ است

مستاجر را چه به کتاب و کتابخانه؟

بی‌سابقه‌ترین حجم کشف مواد مخدر در دنیا توسط ایران

115 فوتی کرونا در شبانه روز گذشته

آغاز سال تحصیلی از 15 شهریور است

قطعنامه شورای حکام آژانس، برای ما غیرقابل قبول است

قطعنامه شورای حکام را رد می‌کنیم

قالیباف با خانواده شهید مدافع حرم «جواد الله‌کرم» دیدار کرد

کدام کشورها علیه ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی رای دادند؟

اوج‌گیری کرونا در آذربایجان غربی

شناسایی 2615 مبتلای جدید به کرونا

آمریکا بر سیاست‌های آل‌خلیفه علیه مخالفان سرپوش می‌گذارد

باز شدن مرزها از اول تیر

گروسی:فشار بر ایران را ادامه می‌دهیم

قطعنامه شورای حکام الزام‌آور نیست

گردش مالی غیرشفاف کنسرت‌های آنلاین

آیا پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل می‌رود؟

دومین جایزه بین المللی برای بهترین طراحی گریم فیلم سینمایی حیات در جشنواره فیلم کو انلاین سلیمانیه عراق

ورکشاپ یکروزه سایکودرام (تئاتر درمانی) پنجشنبه یک خرداد برگزار شد.

ورکشاپ یکروزه سایکودرام (تئاتر درمانی) پنجشنبه یک خرداد برگزار میشود.

جنگ خاموش - 16| نقشه خوانی تلاش آمریکا برای حذف ایران از تجارت جهانی گاز/دیپلماسی ما کجای کار است؟

حاشیه‌نگاری‌های مجلس دهم (2) | سیلی و سلفی حقارت/ دفاع شخصی در خانه ملت!

باید سنگینی بار دولت را از دوش مردم برداریم

تاکید روحانی بر ضرورت کنترل قیمت‌ها و جلوگیری از افزایش نرخ ارز

لاریجانی از عملکرد 4 ساله مجلس دهم گزارش می دهد

نماینده مجلس: دولت حق تصاحب سهام مردم را ندارد

افزایش کم سابقه حجم آب دریاچه «چورت»

آغاز پروازهای فوق العاده جنوب و شرق اروپا و قطر به ایران از فردا

مرگ های کرونایی بعد از 55 روز به کمتر از 50 مورد رسید

آثار برگزیده جشنواره مجازی آئین‌های سنتی نوروز اعلام شد

ناگفته‌های «زیرخاکی»؛ از ممیزی تا غرور ملی

از حیات شگفت انگیز تا تئوریسین خشونت

زمزمه‌های تغییر زمان مجدد آزمون‌های سراسری

پایش ماهانه مساحت آب سدهای مهم کشور با فناوری سنجش از دور