آخرین مطالب

گفت‌وگوهای فرهنگی تمدن‌ساز در جهان اسلام برای احیای گذشته فرهنگ عمومی

گفت‌وگوهای فرهنگی تمدن‌ساز در جهان اسلام برای احیای گذشته

  بزرگنمایی:

 تبسم مهر _ گروه فرهنگ: طاهره جهان‌پرور نویسنده و پژوهشگر یادداشتی با عنوان «گفت‌وگوهای فرهنگی تمدن‌ساز در جهان اسلام» نوشته و در آن به وجوه و تأثیرات گفتگوی درون‌تمدنی در جهان اسلام پرداخته است. انقلاب اسلامی، تمدن اسلامی، گفتگو و همگرایی مسلمانان از جمله موضوعات و کلیدواژه‌هایی است که در این‌یادداشت به آن‌ها پرداخته شده است.

انتشار و مطالعه این‌یادداشت که در مهر منتشر می‌شود، در ایام هفته وحدت و نزدیک بودن به سالروز میلاد نبی اکرم (ص) بی‌لطف نیست.

در ادامه مشروح این‌یادداشت را می‌خوانیم:

مفهوم‌سازی تمدن نوین اسلامی و جایگاه بخشی به آن در نظام بین‌المللی و کسب قدرت جهانی متأثر از ظرفیت‌های تمدنی و فرهنگی کشورهای اسلامی در کانون نظریه‌پردازی حوزه دیپلماسی فرهنگی بین‌المللی کشور در طی چند سال اخیر قرار دارد. تمدن اسلامی با پشتوانه دین اسلام و فرهنگ اسلامی، موجودی زنده، پویا و بالنده است که با وجود فاصله گرفتن از دوران اوج و تحمل رنج بسیار در دوران زوال و انحطاط، به طور دائم در جستجوی احیای ابعاد و جلوه‌های تمدنی خویش بوده است.

رقابت‌های تمدنی بین تمدن‌های بزرگ در عرصه جهانی، در شرایطی که جامعه بشری با بحران‌های سترگ و بنیادی روبه‌روست، جهان اسلام را در مرحله گذار قرار داده است. جهان امروز، جهانی جدید است که در آن جوامع، فرهنگ‌ها، حکومت‌ها و اقتصادها به یکدیگر نزدیک شده‌اند؛ این موضوع همچنان که به قدرت هژمون امکانات خاصی برای اعمال قدرت می‌بخشد، برای آن محدودیت‌های خاصی نیز ایجاد می‌کند؛ اما در این‌جهان چندقطبی مجموعه جهان اسلام از ظرفیت‌های مهمی برخوردار است. جهان اسلام کلیتی است گسترده از ملیت‌های متعدد و با توانایی‌های مختلف که در چارچوب دین اسلام و قالب فرهنگ و تمدن اسلامی تعریف می‌شوند. این مجموعه با توجه به روند تحولات در نیمه دوم قرن بیستم و متأثر از ظرفیت‌های خود از نقش و تأثیرگذاری مهمی برخوردار شده است. ساموئل هانتینگتون نیز معتقد است که «مسلمانان به‌گونه‌ای چشمگیر به‌سوی هدایت اسلامی می‌روند و تأکید دارند اسلام تنها راه‌حل است. احیای تمدن اسلامی تلاشی برای یافتن راه‌حل، نه در ایدئولوژی غربی، بلکه در اسلام مدرن است که فرهنگ غربی را رد می‌کند و تعهد به اسلام را راهنمای زندگی در جهان مدرن می‌داند.»

با پیروزی انقلاب اسلامی ایران و فروپاشی نظام دوقطبی و تقویت منطقه‌گرایی در نظام بین‌الملل، فرصت مناسبی برای کشورهای اسلامی به‌منظور احیای مجدد تمدن اسلامی و مطرح کردن مسلمانان به عنوان یک قطب مهم قدرت در جهان آینده فراهم شده است و تحقق این مهم مستلزم وحدت و همگرایی کشورهای اسلامی به‌عنوان نقش‌آفرینان اصلی احیای تمدن اسلامی است. ایران اسلامی در سیاست خارجی خود، همواره از همگرایی ملل مسلمان حمایت کرده است و در سیاست اعلامی خود برای تحقق آموزه‌های انقلاب جهت رهایی ملل محروم و تحت ستم از سلطه قدرت‌های استکباری، تلاش‌هایی را انجام داده است. انقلاب اسلامی ایران همواره منادی وحدت اسلامی و اتحاد مسلمانان جهان بوده است. هدف آرمانی انقلاب اسلامی، ایجاد دولت بزرگ اسلامی است که بتواند همه سرزمین‌های اسلامی را در خود جای دهد و یک قدرت مستقل ایجاد کند. ما در جهانی زندگی می‌کنیم که رقابت‌ها و فراتر از آن تعارضات میان کشورها و دولت‌ها وجه شاخص آن است. در این برداشت تعارضی اجتناب‌ناپذیر میان استلزامات هویت ملی و نیاز به اجتماع جهان مبتنی بر همبستگی و همزیستی سیاسی فرض گرفته می‌شود که نتیجه آن هویت ملی در برابر هویت اجتماعی جهانی است.

این‌میان، برداشت‌های سازه‌انگاران بسیار راهگشا است. هم نشان می‌دهد که وضع موجود، وضعی تاریخی و برساخته و قابل تغییر است و نیز چگونگی شکل‌گیری گروه‌ها و جوامع اجتماعی جدید بین‌المللی را به نمایش می‌گذارد. آنچه در این میان می‌تواند به رفع کلیشه‌سازی‌ها، تعصبات و پیشداوری‌ها و بیرون‌گذاری و … کمک کند، گفت‌وگوست. گفت‌وگوی فرهنگی می‌تواند زمینه تغییر هویت‌ها در نظام بین‌الملل و شکل‌گیری کنشگران اجتماعی را فراهم کند، زیرا با افزایش تماس‌ها و تعاملات، نادرستی برداشت‌های یکپارچه‌انگارانه روشن می‌شود، کلیشه‌ها جای خود را به برداشت‌های واقع‌بینانه‌ای می‌دهند که نشان از تکثر، ناهمگونی و ناهمگنی در طرف مقابل دارند.

گفت‌وگو می‌تواند پیوندهای عاطفی مثبتی بین طرفین برقرار کند که این خود بمعنای مشروعیت و اعتبار دادن همگن خودی به طرف مقابل است و این امر زمانی به سرمنزل حصول می‌رسد که گفت‌وگو میان کسانی باشد که به فهم جوامع دیگر از مسائل علاقمند باشند. گفت‌وگو شباهت‌های میان خود و دیگری و نیز تفاوت‌های خود و دیگری را نشان می‌دهد که نوعی ارزیابی جامعه خود و دیگری را دربردارد. نتیجه این نوع از گفت‌وگو، تعریف وسیع جوامع طرف گفت‌وگوست. در واقع، گفت‌گو میان جوامعی است که به نوعی با ارزش‌ها، شناخت و فرهنگ جوامع مقابل آشنا هستند. گفت‌وگوی فرهنگی زمینه‌ساز شکل‌گیری هنجارها، رویکردها و انتظارات مشترک است. از منظر راهبردی، «گفت‌وگوی فرهنگی» شعار یا تعارف سیاسی پیش پا افتاده نیست، بلکه فراخوانی‌ست تا مرزبندی‌های کهن فرهنگی را طی کند و بتواند نه فقط معیارهای سنجش درست و نادرست و جهان‌بینی‌های دیگر را بهتر درک نماید، بلکه با سهم خاص و منحصر به فرد خود در میراث فرهنگی مشترک اسلامی آشنا شود؛ زیرا فرهنگ‌های جوامع اسلامی از یکدیگر تأثیر پذیرفته و به یکدیگر غنا بخشیده‌اند.

گفت‌وگو نشانه‌ای از میزان عقلانیت و پختگی کنشگران اجتماعی و سیاسی است و هر اندازه عقلانی‌تر عمل کنند، گستره و قدرت گفت‌وگو و عقلانیت و پختگی نیز در جامعه اسلامی بیشتر خواهد شد. اما گفت‌وگوی فرهنگی به مفهوم مذاکره با نمایندگان دولت‌ها نیست، بلکه باید در این عرصه به عنوان تمدن عمیق و بسیار گسترده اسلامی، با نمایندگان و متفکران دیگر تمدن‌های جامعه بشری به گفت‌وگو نشست؛ از دید بسیاری از تحلیلگران، مهم‌ترین مراکز فکرساز برای بخش‌های راهبردی و کاربردی در عرصه جهانی‌سازی تمدن نوین اسلامی، مراکز علمی تصمیم‌ساز هستند که حتی اولویت‌ها را به دولت‌ها و سیستم‌های سیاسی تحمیل می‌کنند؛ بنابراین یکی از محورهای اساسی همگرایی کشورهای اسلامی، مربوط به نخبگان فکری و صاحب نظران کشورهای اسلامی است؛ زیرا اگر همفکری نخبگان به نتایج ملموسی برسد، امکان و ظرفیت‌های همگرایی ملت‌های مسلمان نیز افزایش می‌یابد. لذا، ضرورت آینده پژوهی و داشتن چشم‌اندازی ایده‌ال و آرمانی از سوی نخبگان امری اجتناب‌ناپذیر است و پر کردن شکاف تمدنی و ایجاد تفاهم بیناذهنی در شناخت کیستی و چیستی اسلام و مسلمانان و در نهایت دستیابی به احیا و بازسازی آرمان تمدن نوین اسلامی نیازمند تعریف روشن و مشخص از دیپلماسی گفت‌وگوست.

گفت‌وگو منشأ تغییر جهت اساسی در توجه به توانمندی‌ها و ظرفیت‌های خاص جوامع اسلامی است و گفت‌وگوی درون تمدن اسلامی برای بررسی راه‌های احیای آن دوران با شکوه می‌تواند بهترین مسیر برای همگرایی جهان اسلام باشد و آثار مثبتی را در حل سایر اختلافات داشته باشد و از آنجا که تمدن اسلامی نیمه میانی جهان را اشغال کرده، هم از نظر جغرافیایی و هم از نظر تجارت تاریخی، می‌تواند گفت‌وگو با تمدن‌های مختلف را به عهده بگیرد.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

lastnews

سخنگوی ستاد ملی مقابله با کرونا؛ بازگشایی مدارس منتفی است/ شرایط برگزاری راهپیمایی 22 بهمن

دشمنان نیت سوئی در دریا داشته باشند با قدرت موشکی منهدم می‌شوند

هشدار به تهدید دشمن/ از پهپادهای «نهاجا» به زودی رونمایی می‌شود

مردم در عزاداری فاطمیه پروتکل‌های بهداشتی را رعایت کنند

شلیک موشک‌های بالستیک سپاه به عمق اقیانوس هند

افزایش چشمگیر تولید لوازم خانگی در 9 ماهه امسال

آلودگی هوا در برخی مناطق تهران از 200 عبور کرد/اعلام شاخص شهرها

دربی نود و چهارم؛ ترکیب استقلال برای دیدار با پرسپولیس مشخص شد/ دیاباته روی نیمکت

در پذیرش‌های بدون کنکور؛ 530 هزار صندلی دانشگاه خالی ماند/ تمدید تکمیل ظرفیت هم جواب نداد

دربی نود و چهارم؛ ترکیب پرسپولیس مقابل استقلال مشخص شد

براساس داده‌های جدید هواشناسی؛ رکورد گرما در سال 2020 شکسته شد

تولید 120 هزار تن زیتون در کشور

دبیرخانه منتشر کرد؛ فهرست 62 فیلم راه‌ یافته به سی‌ونهمین جشنواره فیلم فجر

خطیب‌زاده در نشست خبری: کره جنوبی سریع‌تر پول ایران را بدهد/ بازرسان آژانس اخراج نمی‌شوند

آیت الله رئیسی؛ برای صدور حکم بازداشت ترامپ از دستگاه قضایی عراق تقدیر می‌کنیم

بازخوانی ماجرای واردات خون‌های آلوده از فرانسه

ضعف شبکه ملی اطلاعات در صیانت از کودکان

بودجه‌ دولت بیشترین عواید را نصیب دلال‌ها می‌کند/«برجام»مقدس نیست

زیبا‌ترین باغ‌های ایرانی را بشناسید+عکس

ناگفته‌های دردناک پدر و مادر‌هایی که دیگر فرزندانشان را ندیده‌اند؛ از سرنوشت معمایی ابوالفضل تا جستجو برای زهرای 2 ساله

چرا این روز‌ها شایعه فیلتر شدن لایو اینستاگرام مطرح است و آیا این امکان وجود دارد؟

واکنش احسان علیخانی به خودکشی مهمان «ماه عسل»

زمان واریز یارانه نقدی دی ماه اعلام شد

سخنرانی رهبر انقلاب در سالروز قیام 19 دی سال 1356 مردم قم

کرونای انگلیسی به ایران رسید/ آمار فوتی‌ها دورقمی شد

همه چیز درباره متفاوت‌ترین جشنواره «فیلم فجر»/ شگفت‌زده می‌شویم؟

هیات دیپلماتیک کره جنوبی به ایران سفر می کند

بانک مرکزی اعلام کرد مخالف واگذاری سهام ایران‌مال است

علی کریمی به تیم الدحیل قطر پیوست

صالحی: تولید کیک زرد امسال به 40 تن می‌رسد

در سخت‌ترین محور کربلای4 موفق‌بودیم/دو اتفاق مهم برای آغازکربلای5

واکنش ایران به حادثه دیروز فرودگاه عدن| همه طرف‌ها به نزاع بی فایده پایان دهند

نمی توان به مردم بریتانیا گفت دیگر اروپایی نیستید

جنایت فرودگاه بغداد ریشه‌های زیادی دارد؛ متهم اصلی ترامپ است

نگرانی رژیم صهیونیستی از وقوع انتفاضه سوم فلسطین

جدیدترین قیمت فلزات اساسی در بورس فلزات لندن

پویش #هرهفته_الف_ب_ایران به ایستگاه 34 رسید/افتتاح 25 پروژه با سرمایه 2761 میلیارد تومان

با تمام توان برای ابطال قرارداد توسعه بندر فاو با «دوو» تلاش می‌کنیم

افزایش یک متری تراز دریاچه ارومیه در 7 سال گذشته/سد کانی سیب با سرمایه 500 میلیاردی افتتاح شد

پخش دعای کمیل به صورت زنده از دو شبکه سیما

اخلاص در عمل سرلوحه مکتب حاج قاسم سلیمانی است

تولید نسخه جدید نرم افزار اندرویدی مجموعه آثار آیت الله روحانی

آداب عزاداری در سیره و کلام آیت‌الله بهجت

ترکیب پرسپولیس مقابل ذوب‌آهن مشخص شد

ترکیب ذوب‌آهن مقابل پرسپولیس مشخص شد

گزارش تمرین استقلال| حضور گروه مستندساز و جلسه 10 دقیقه‌ای فکری با بازیکنان

کمانداران در قشم اردو می زنند

جزئیات طرح «اقدام متقابل علیه عامل اصلی ترور سردار سلیمانی»

اساتید بسیجی در نشست با رئیس مجلس: FATF را ناقض هویت ملی می‌دانیم

لایحه بودجه 1400 نیازمند چکش‌کاری و تغییرات بیشتری است