آخرین مطالب

از حیات شگفت انگیز تا تئوریسین خشونت دینی و مذهبی

از حیات شگفت انگیز تا تئوریسین خشونت

  بزرگنمایی:

به گزارش تبسم مهر دو مستند ساخته شده از فردید در پایان سده چهاردهم هجری، همچنان اهمیت و اثرگذاری او در اندیشه معاصر را نشان می‌دهد. مستند «حیات شگفت انگیز فردید» برگرفته از کتاب علی میرسپاسی درباره فردید است و خود او هم تهیه کننده اثر و یکی از راویان آن است. این اثر، زندگی فردید را به چهار دوره ابتدایی، روشنفکری (همراهی با صادق هدایت و دیگران)، غرب زدگی (بعد از بازگشت از اروپا در دهه سی) و انقلاب (تا مرگ در سال 73) تقسیم می‌کند و درباره هر دوره اطلاعات خوبی به دست می‌دهد.

در این سو، مستند تئوریسین خشونت (محصول سازمان اوج)، در یک بخش خود به این موضوع پرداخت که آیا واقعاً اتهام خشونت گرا بودن به فردید وارد است؟ ولی در کل به چند نکته مهم پرداخته بود که عبارتند از: مسئله غرب زدگی، شفاهی بودن فردید، جلال آل احمد، یهودیت، نظریه پردازی و فیلسوف بودن فردید، رابطه او با انقلاب، جدال با سروش.

مستند «حیات شگفت انگیز فردید» برگرفته از کتاب علی میرسپاسی درباره فردید است وخود او هم تهیه کننده اثر و یکی از راویان آن است. این اثر، زندگی فردید را به چهار دوره ابتدایی، روشنفکری (همراهی با صادق هدایت و دیگران)، غرب زدگی (بعد از بازگشت از اروپا در دهه سی) و انقلاب (تا مرگ در سال 73) تقسیم می‌کند و درباره هر دوره اطلاعات خوبی به دست می‌دهد

در آن سو، در نگاه میرسپاسی، مسئله اتهام خشونت‌دغدغه نیست، بلکه هاله اسرارآمیز دور او محور است. منظور از شگفت انگیزی حیات فردید احتمالاً جذابیت کلام او در عین پراکنده سخنی و نیز تأثیرگذاری او بر اندیشمندان معاصر ایران در عین نافهمیده باقی ماندن بسیاری افکار اوست. چنانچه که مستند با این سخن مجری میزگرد تلویزیون سلطنتی به پایان می‌رسد که «متأسفم که بسیاری سخنان استاد را درک نکردم! …عالم او سوای عالم ماست».

کارگردان این اثر، بر میزگرد تلویزیونی قبل از انقلاب زیاد تأکید دارد و اثر خود را با این میزگرد پایان می‌دهد. در جایی نظریه «وَلایت / وِلایت» فردید در این برنامه با درسگفتار تلویزیونی او کنار هم تدوین شده است، شاید می‌خواهد تفاوت ولایت نزد فردید در زمان شاه با زمان ولایت فقیه را نشان دهد (شاید فرصت طلبی سیاسی اش را نشان دهد) که به نظرم این دو تفاوت اساسی پیدا نکردند و در هر دو گفتار فردید معتقد است که وَلایت باید باطن وِلایت باشد و بدون آن طاغوت است.

این مستند مانند مستند تئوریسین خشونت تلاش کرده آرا و افکار فردید را معرفی کند. در هر دو اثر استناد و ابهام زدایی وجود دارد. البته حیات شگفت انگیز از نظر هنری جذاب‌تر است و از امکانات مستندسازی مانند فیلم، نوشتار و نمودار و تدوین و فضاسازی بیشتر بهره برده است.

طبیعی است که راویان حیات شگفت انگیز با راویان تئوریسین خشونت که داخل کشور ساخته شده تفاوت دارد و منتقدان فردید در اینجا بیشترند هر چند در هر دو لزوماً همه راویان له یا علیه فردید نیستند. جالب اینجاست که راوی مشترک در هر دو اثر عبدالکریم سروش است!

سروش در تئوریسین خشونت از آرشیو سخن می‌گوید، ولی مقابل دوربین حیات شگفت انگیز می‌گوید فردید به اسلام هیچ ربطی نداشت و حتی به یک آیه قرآن استناد نکرده است! در حالی که در همین مستند دیده‌ایم که فردید طی یک نظرسنجی قبل از انقلاب، کتاب محبوبش کلام الله مجید را اعلام کرده است. او شاید قرآن تفسیر نمی‌کرد، ولی بسیاری واژگان قرآنی را کالبدشکافی کرد و جزو کلمات کلیدی اندیشه اش قرار داد.

سروش در تئوریسین خشونت از آرشیو سخن می‌گوید، ولی مقابل دوربین حیات شگفت انگیز می‌گوید فردید به اسلام هیچ ربطی نداشت و حتی به یک آیه قرآن استناد نکرده است!

در این اثر برخلاف مستند تئوریسین خشونت که با انزوا و غربت فردید تمام می‌شود، با نمایش برخی تصاویر و افراد نشان داده می‌شود که بخشی از جریان انقلابی راه فردید را ادامه دادند و حتی با پخش سخنرانی آیت الله خامنه ای در مورد تهاجم‌فرهنگی مدعی است ایشان هم از جریان فکری فردید متأثر است. ضمن غیرقابل انکار بودن نقش فردید در بخشی از انقلاب نمی‌توان انتساب نظریه تهاجم فرهنگی به فردید را با این حد از ارجاع پذیرفت. شاید بهتر بود به اثرگذاری غیرمستقیم فردید (از طریق ایجاد گفتمان غرب زدگی) اشاره می‌شد و بلکه بهتر بود موضوعاتی مانند مسئله الگوی اسلامی پیشرفت و تحول در علوم انسانی برای این ادعا بررسی می‌شد.

همیشه پرسش از فردید دشوار بوده است هم به دلیل اندیشه عمیق او، هم به دلیل شفاهی بودن اش و حتی به دلیل حواشی پیرامونش. اکنون ساخت دو مستند اندیشه‌ورزانه، یکی در داخل کشور و با نگاه انقلابی و دیگری خارج از کشور و با نگاه غیرانقلابی پاسخ این پرسش را راحت تر کرده است*.

*مستند حیات شگفت انگیز فردید به صورت رایگان قابل دانلود است ولی هنوز تئوریسین خشونت به اکران‌های خصوصی محدود شده است.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

lastnews

شرایط سخت فیلمبرداری سریال پُربازیگر دفاع‌مقدس/ "سامو بندری" همچنان بلاتکلیف

کرونا پشت سد کنکور!

سوریان: کار سختی برای کسب کرسی در اتحادیه جهانی کشتی داریم و همه باید پای کار بیایند

دانشگاه هاروارد: شرکت مداوم در "مراسم مذهبی" باعث کاهش 68 درصدی مرگ ناشی از افسردگی!

پیشنهاد ایجاد تغییرات ساختاری در جایزه ادبی جلال به شورای عالی انقلاب فرهنگی

رحمتی: استقلال بیشترین شانس را برای کسب سهمیه دارد/ همه چیز دست خود آبی‌ها است

خسروی: بیشتر خانه های خالی برای وابستگان دولت است

اولین تصاویر از پشت صحنه سریال "سلمان فارسی"

سفر ‌به مازندران اکیدا ممنوع / وضعیت قرمز در 20 شهرستان / موارد بستری و ابتلا به کرونا ‌4 برابر افزایش پیدا کرد‌

موش تندر سرکرده تروریست‌های ساکن آمریکا به دام افتاد!

دستگیری سرکرده گروهک تروریستی تندر

رونمایی از گزینه جدید برای وزارتخانه بی‌وزیر/10 روز مهلت برای "وزیر دار" شدن وزارت صمت

این توبمیری ازون تو بمیریا نیس، این سری دیگه باید از کل منطقه بریم بیرون!

تیم منتخب هفته بیست‌وهفتم لیگ برتر فوتبال

بازگشت گیتی خامنه با دست کی بالا/ چطور برای کودکان باید برنامه‌سازی کرد؟

نشست مشترک مجلس و دولت درباره برگزاری کنکور 99

نیویورک تایمز: "ما در حال سقوط، سقوط، سقوط، سقوط هستیم!"

5 ماده غذایی که نباید قبل از ورزش مصرف کنید سلامت نیوز: 5 ماده غذایی که نباید قبل از ورزش مصرف کنید

روحانی: 10 استان از پیک بیماری کرونا عبور کردند

تقویت ایمنی با مواد غذایی برای مبارزه با کرونا

ماسک برای کودکان زیر 2 سال ممنوع

عرض ادب به جلاد!!!

کاریکاتور/ وام ودیعه مسکن، حلال مشکلات یا مُسکن موقتی!

برخی "مادران شاغل" بارداری خودشان را در محل کار مخفی می‌کنند تا مشکلی برایشان پیش نیاید!

بررسی بسته پیشنهادی مسئولان سازمان بورس در کمیسیون اقتصادی مجلس

رشیدی: جای فدراسیون بودم، مربی جوان‌تری به جای مظلومی انتخاب می‌کردم/ بازی استقلال - سپاهان قشنگ و زیبا می‌شود

تناقض دولتی‌ها در تصمیم‌گیری برای اجرای مراسم‌های مذهبی

واکنش مداحان به سخنان رهبر انقلاب درباره عزاداری محرم/ فرمایش رهبری فصل‌الخطاب است

حسینی: نقاشی قهوه‌خانه‌ای در دانشگاه‌های هنر ما جایگاهی ندارد/ طالعی‌نیا: گالری‌داری در «مافیا» و «بیزینس» غرق شده است

محدوده قرمز کرونا؛٧٠میلیون نفر

«خوب، بد، جلف٢: ارتش سری» از پنج شنبه اکران آنلاین می‌شود

ستاره بالیوودی کرونا را شکست داد

تقویم برنامه‌ریزی «گلدن گلوب» 2021 مشخص شد

تقویم برنامه‌ریزی «گلدن گلوب» 2021 مشخص شد

جلسه اول فن بیان/استاد قلیچ خانی

جلسه اول بازیگری پایه/استاد عبدلی

آژانس تبلیغاتی یاس کبود/کافه انرژی

قالیباف: فرآیند انتخاب رئیس دیوان محاسبات براساس قانون پیش رفت

مراسم معارفه مدیران موسسه تبسم مهر نیکان برگزار شد

لات بازی در آسمان!!!

صرفه جویی 305 مگاواتی مصرف برق در تهران با ارسال پیامک های هشدار

کاریکاتوری که شهید آوینی لب به تحسین آن گشود+عکس

سهم ناچیز ورزش ایران از کرسی‌های بین‌المللی| سلیمانی: برای تصاحب کرسی باید هدف‌گذاری کرد

هنجارشکنان فرهنگی چگونه از فیلتر وزارت ارشاد عبور می کنند؟/ شاخ اینستاگرام با مجوز سازمان سینمایی

حجت‌الاسلام انصاریان: برپایی مجلس امام‌حسین (ع) در این زمان از افضل واجبات است

امکان فروش 60درصد سهام عدالت برای همه بعد از عید غدیر خم

سعادتمند: مطرح کردن نام استراماچون و قلعه‌نویی حرفه‌ای نیست، از مجیدی حمایت می‌کنیم/ عمده پول بویان را تامین کرده‌ایم

ثبت نام برای پذیرش در رشته‌های بدون کنکور آغاز شد

آزمون 9 مرداد برگزار می شود؛ کارت کنکور دکتری 99 فردا منتشر می شود/ الزام رعایت پروتکل بهداشتی

سرِ کمیسیون فرهنگی برای رسیدگی به "مسئله بحران جمعیت" شلوغ است!